TEWL: cztery litery, które zmienią sposób, w jaki myślisz o nawilżaniu skóry

W skrócie: TEWL, czyli transepidermal water loss, to przeznaskórkowa utrata wody — ilość wody, która przedostaje się przez warstwę rogową i odparowuje z powierzchni skóry, wyrażana w gramach na metr kwadratowy na godzinę.

To parametr opisujący szczelność bariery naskórkowej, a nie zawartość wody w skórze. Dlatego dobre nawilżenie zależy nie tylko od tego, ile wody dostarczysz skórze, ale przede wszystkim od tego, jak skutecznie skóra jest w stanie wodę zatrzymać.

Czym dokładnie jest TEWL?

TEWL opisuje strumień pary wodnej przechodzący przez warstwę rogową na zewnątrz. Mierzy się go tewametrem.

Parametr ten jest bardzo czuły na warunki pomiaru: wilgotność i temperaturę otoczenia, ruch powietrza, temperaturę skóry, aktywność gruczołów potowych oraz miejsce pomiaru.

Dlatego porównywalne i interpretowalne pomiary TEWL wymagają standaryzowanych warunków, a pojedynczy pomiar wykonany bez kontroli temperatury, wilgotności i innych czynników należy interpretować ostrożnie.

Dlaczego TEWL to nie to samo co „nawilżenie skóry”?

To dwa różne parametry mierzone dwoma różnymi przyrządami. Korneometr ocenia, ile wody znajduje się w warstwie rogowej. Tewametr mierzy, jak szybko ta woda ucieka.

Poprawa jednego nie oznacza automatycznie poprawy drugiego — co ciekawe, w badaniach klinicznych oba wskaźniki nie zawsze zmieniają się równolegle.

Praktyczny wniosek: uczucie ściągnięcia i szorstkości częściej wynika z osłabionej bariery niż z braku samej wody. Skóra nie jest naczyniem, które wystarczy napełnić.

Co decyduje o szczelności bariery? Model „cegieł i zaprawy”

Warstwę rogową opisuje się jako mur: korneocyty to „cegły”, a lipidy międzykomórkowe — „zaprawa”, która spaja całość.

To warstwa lipidowa odpowiada za funkcję barierową. Dominują w niej trzy grupy związków: ceramidy, cholesterol i wolne kwasy tłuszczowe.

Zaburzenie ich proporcji lub organizacji przekłada się na gorszą funkcję bariery i wyższy TEWL.

Co realnie podnosi TEWL?

Niska wilgotność i niska temperatura

Zimne, suche powietrze — w tym sezon grzewczy i klimatyzacja — pogarsza funkcję bariery i zwiększa reaktywność skóry.

Agresywne mycie

Silne surfaktanty oddziałują z białkami i lipidami warstwy rogowej, a wysokie pH samo w sobie zmienia jej właściwości. Łagodniejsze są preparaty o pH zbliżonym do fizjologicznego.

Promieniowanie UV

Ekspozycja na UV uszkadza warstwę rogową, lipidy międzykomórkowe oraz korneodesmosomy.

A wiek?

Tu popularna intuicja bywa myląca. W badaniu 150 zdrowych kobiet w wieku 18–80 lat TEWL i nawilżenie warstwy rogowej wykazywały jedynie bardzo słabą zależność od wieku. Wyraźnie spadała natomiast produkcja sebum.

Starzenie się skóry to więc coś więcej niż prosta utrata wody.

Czy na TEWL można wpływać od wewnątrz?

Przegląd 66 randomizowanych badań z udziałem zdrowych dorosłych wykazał niewielkie, ale istotne statystycznie obniżenie TEWL po doustnych ceramidach oraz poprawę nawilżenia warstwy rogowej po ceramidach, peptydach kolagenowych i kwasie hialuronowym.

W przypadku peptydów kolagenowych wpływ na TEWL uzyskał istotność dla preparatów jednoskładnikowych.

Obniżenie TEWL po doustnych ceramidach potwierdza nowsze badanie randomizowane, a dla kwasu hialuronowego wykazano je w badaniu z dawką 120 mg na dobę.

W przypadku peptydów kolagenowych kolejne metaanalizy potwierdzają poprawę nawilżenia i elastyczności skóry, choć nie oceniały TEWL.

Najczęściej zadawane pytania

Czym różni się TEWL od nawilżenia skóry?

TEWL mierzy, jak szybko woda ucieka przez warstwę rogową. Wyrażany jest w g/m²/h i mierzony tewametrem. Nawilżenie to zawartość wody w warstwie rogowej, oceniana korneometrem. To różne parametry i mogą zmieniać się niezależnie.

Czy wysoki TEWL zawsze oznacza problem?

Nie. TEWL jest zjawiskiem fizjologicznym — woda stale przenika przez naskórek. Znaczenie ma podwyższenie wartości względem stanu wyjściowego oraz kontekst kliniczny, a pomiar jest wrażliwy na warunki otoczenia.

Czy suplementy mogą obniżyć TEWL?

Metaanalizy badań randomizowanych wskazują na niewielkie, ale istotne statystycznie obniżenie TEWL po doustnych ceramidach i peptydach kolagenowych.

Nie są to efekty lecznicze — suplement diety uzupełnia dietę i nie zastępuje pielęgnacji ani porady specjalisty.

Czy z wiekiem TEWL rośnie?

Dane nie potwierdzają prostej zależności. W badaniu 150 kobiet w wieku 18–80 lat TEWL korelował z wiekiem bardzo słabo, wyraźnie zmieniała się natomiast produkcja sebum i pH powierzchni skóry.

Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarza, farmaceuty ani dietetyka. Jeśli przyjmujesz leki, chorujesz przewlekle lub jesteś w ciąży, skonsultuj suplementację ze specjalistą.

Publikacje i akty prawne

Alexander, H., Brown, S., Danby, S., & Flohr, C. (2018). Research techniques made simple: Transepidermal water loss measurement as a research tool. Journal of Investigative Dermatology, 138(11), 2295–2300.e1. https://doi.org/10.1016/j.jid.2018.09.001
Ananthapadmanabhan, K. P., Moore, D. J., Subramanyan, K., Misra, M., & Meyer, F. (2004). Cleansing without compromise: The impact of cleansers on the skin barrier and the technology of mild cleansing. Dermatologic Therapy, 17(Suppl. 1), 16–25. https://doi.org/10.1111/j.1396-0296.2004.04s1002.x
Biniek, K., Levi, K., & Dauskardt, R. H. (2012). Solar UV radiation reduces the barrier function of human skin. Proceedings of the National Academy of Sciences, 109(42), 17111–17116. https://doi.org/10.1073/pnas.1206851109
de Miranda, R. B., Weimer, P., & Rossi, R. C. (2021). Effects of hydrolyzed collagen supplementation on skin aging: A systematic review and meta-analysis. International Journal of Dermatology, 60(12), 1449–1461. https://doi.org/10.1111/ijd.15518
Elias, P. M. (1983). Epidermal lipids, barrier function, and desquamation. Journal of Investigative Dermatology, 80(Suppl. 1), 44s–49s. https://doi.org/10.1038/jid.1983.12
Engebretsen, K. A., Johansen, J. D., Kezic, S., Linneberg, A., & Thyssen, J. P. (2016). The effect of environmental humidity and temperature on skin barrier function and dermatitis. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology, 30(2), 223–249. https://doi.org/10.1111/jdv.13301
Feingold, K. R., & Elias, P. M. (2014). Role of lipids in the formation and maintenance of the cutaneous permeability barrier. Biochimica et Biophysica Acta – Molecular and Cell Biology of Lipids, 1841(3), 280–294. https://doi.org/10.1016/j.bbalip.2013.11.007
Hsu, T.-F., Su, Z.-R., Hsieh, Y.-H., Wang, M.-F., Oe, M., Matsuoka, R., & Masuda, Y. (2021). Oral hyaluronan relieves wrinkles and improves dry skin: A 12-week double-blinded, placebo-controlled study. Nutrients, 13(7), 2220. https://doi.org/10.3390/nu13072220
Luebberding, S., Krueger, N., & Kerscher, M. (2013). Age-related changes in skin barrier function — quantitative evaluation of 150 female subjects. International Journal of Cosmetic Science, 35(2), 183–190. https://doi.org/10.1111/ics.12024
Pu, S.-Y., Huang, Y.-L., Pu, C.-M., Kang, Y.-N., Hoang, K. D., Chen, K.-H., & Chen, C. (2023). Effects of oral collagen for skin anti-aging: A systematic review and meta-analysis. Nutrients, 15(9), 2080. https://doi.org/10.3390/nu15092080
Sanjaya, A., Ishida, A., Li, X., Kim, Y., Yamada, H., Kometani, T., Yamashita, Y., & Kim, Y.-I. (2024). Efficacy and safety of oral administration of wine lees extract-derived ceramides and glucosylceramides in enhancing skin barrier function: A randomized, double-blind, placebo-controlled study. Nutrients, 16(13), 2100. https://doi.org/10.3390/nu16132100
Sun, Q., Wu, J., Qian, G., & Cheng, H. (2022). Effectiveness of dietary supplement for skin moisturizing in healthy adults: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Frontiers in Nutrition, 9, 895192. https://doi.org/10.3389/fnut.2022.895192
van Smeden, J., Janssens, M., Gooris, G. S., & Bouwstra, J. A. (2014). The important role of stratum corneum lipids for the cutaneous barrier function. Biochimica et Biophysica Acta – Molecular and Cell Biology of Lipids, 1841(3), 295–313. https://doi.org/10.1016/j.bbalip.2013.11.006